Odporność na antybiotyki (inaczej: oporność na antybiotyki) to cecha wykazywana przez bakterie, umożliwiająca im blokowanie działania antybiotyku. Co jest przyczyną antybiotykoodporności? Jakie rodzaje oporności wyróżniamy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Jak działają antybiotyki?
Najogólniej ujmując, antybiotyki są związkami chemicznymi, których rolą jest działanie bakteriobójcze- zabicie lub działanie bakteriostatyczne - zahamowanie wzrostu (bakterii, przy jednoczesnym braku negatywnego wpływu na organizm pacjenta. Zdarza się jednak, że bakterie poddawane działaniom antybiotyku, nie reagują na lek w pożądany sposób. W takiej sytuacji możemy mówić, że są one antybiotykooporne.
Skąd u bakterii odporność na antybiotyki?
W zależności od pochodzenia wyróżnia się antybiotykooporność pierwotną lub nabytą.
Oporność pierwotna (nazywana również naturalną) to genetyczna właściwość danego drobnoustroju do zapobiegania działaniu antybiotyku. Odporność tego typu może wynikać z braku odpowiednich receptorów, braku przepuszczalności ściany komórkowej, zbyt niskiego powinowactwa lub z wytwarzania enzymów, które rozkładają antybiotyk. Przykładem mogą być antybiotykooporne szczepy gronkowca, produkujące penicylinazy, niezależnie od przyjętego antybiotyku.
Odporność nabyta wynika z pozyskania mechanizmów oporności na dany antybiotyk – poprzez spontaniczną mutację lub na drodze nabycia odpowiednich genów od innych bakterii (np. poprzez koniugację). Oporność nabyta jest zwykle skutkiem nadmiernego i zbyt częstego stosowania antybiotyków, zarówno w medycynie, jak i w produkcji żywności (np. w celu przyspieszenia wzrostu masy ciała zwierząt hodowlanych).
Jak zapobiegać antybiotykoodporności?
Problem rosnącej oporności bakterii na antybiotyki jest jednym z większych wyzwań, stających przed współczesną medycyną. Aby zmniejszyć odporność na antybiotyki, należy maksymalnie ograniczyć styczność bakterii z antybiotykami. Możemy to zrobić na dwa sposoby:
- Poprzez odpowiedzialne zażywanie antybiotyków. Antybiotyki powinny być przyjmowane wyłącznie w przypadku infekcji bakteryjnych (nie wirusowej, na przykład w przeziębieniu lub w grypie). W miarę możliwości stosowane powinny być antybiotyki o jak najwęższym zakresie działania, które nie wpływają negatywnie na zdrową florę bakteryjną.
- Poprzez odpowiednią segregację niezużytych antybiotyków. Leków nie należy pod żadnym pozorem rozgniatać ani wyrzucać do toalety – w ten sposób zyskują one dostęp do bakterii żyjących w wodzie i glebie. Niezużyte antybiotyki można zwrócić do apteki lub odpowiednio zabezpieczone (w plastikowej torebce), wyrzucić do specjalnie do tego celu przeznaczonego pojemnika
Zobacz inne powiązane artykuły:
Przewianie szyi, paracetamol czy ibuprofen, zębopochodne zapalenie zatok szczękowych, zatokowy ból głowy, okłady na gorączke, ból głowy przy kaszlu, objawy przewiania, dreszcze bez gorączki, domowe sposoby na gorączkę
Powrót do porad
